Wat betekent de Ecolologische Voetafdruk?

Betekenis Ecologische Voetafdruk

Je Ecologische Voetafdruk is de ruimte die je op aarde inneemt in hectares op basis van je consumptie

Wat betekent Ecologische Voetafdruk precies?

Zoals je wellicht hierboven hebt kunnen lezen, definiëren wij de Ecologische Voetafdruk als de ruimte die je op aarde inneemt in hectares op basis van je consumptie. Een hectare is 10.000 vierkant meter (bijvoorbeeld een stuk grond van 100 bij 100 meter)

Je voetafdruk is dus het omzetten van je persoonlijke consumptieprofiel in een aantal vierkante meters. Daarbij wordt er een schatting gemaakt van de totale consumptie van een land in verbruik van grondstoffen, producten, voedsel, transport en naar hectares omgerekend.

Waarschijnlijk denk je nu; “Is dat niet een beetje een vreemde berekening, hoe bereken je bijvoorbeeld wat voor een afdruk het eten van een ijsje geeft? Dat is op zich een goede vraag.

© 2017 Global Footprint Network. www.footprintnetwork.org.

Op zich geeft het omrekenen van het consumeren van producten en diensten niet naar vierkante meters niet een geweldig nauwkeurige telling. Wie bepaalt namelijk hoeveel water er precies wordt gebruikt bij een product waarvan je zelf niet precies weet hoe het gemaakt is en waar het allemaal is geweest.

De metingen zijn dus niet 100% nauwkeurig maar zijn wel een beginpunt om door de jaren heen inzicht te krijgen in hoe het verloop van de voetafdruk en consumptie zijn, welke verschillende er per land of regio zijn en of de afdruk groter of kleiner wordt.

Het idee van de wereldwijde ecologische voetafdruk is ontstaan in de tijd van de Club van Rome welke een rapport in 1972 hebben geschreven: “Grenzen aan de Groei“. In dit rapport kwamen voorspellingen van de groei van de wereldbevolking en de consumptie naar boven en schokten de wereld.

Na de conclusies van de Club van Rome zijn er acties uitgezet door de Verenigde Naties en verschillende landen om meer inzetten op een duurzame ontwikkeling van de aarde.

Tegenwoordig zijn er meerdere organisaties die wereldwijd over de Ecologische Voetafdruk (Ecological Footprint in het Engels) publiceren. Zo is bijvoorbeeld Foodprintnetwork.org een organisatie die informatie levert aan organisaties en overheden over de wereldwijde voetafdruk. Het Wereld Natuur Fonds geeft jaarlijks het Living Planet Report uit met de actuele stand van de aarde.

Waarom is de Ecologische Voetafdruk belangrijk?

Nu we weten wat de Ecologische Voetafdruk betekent en hoe het is ontstaan, vraag je je misschien af waarom dit belangrijk is en wat wij er als individuele burger mee kunnen?

Ecologische Voetafdruk belangrijk als informatie

Zoals je misschien zelf ervaren hebt is het erg moeilijk om de wereld in je eentje te veranderen. Met de informatie van de Ecologische Voetafdruk krijgen landen, organisaties, bedrijven en burgers inzicht in hoe hun land of sector presteert met betrekking tot de voetafdruk. Op basis van deze gegevens kunnen plannen ontwikkeld worden en er bijgestuurd worden als er bijvoorbeeld te grote onevenwichtigheden ontstaan.

Voorbeelden van informatie zijn bijvoorbeeld de hoge bevolkingsgroeicijfers in bepaalde landen. Dit zorgt ervoor dat de te gebruiken hoeveelheid hectares aarde gebruikt moet worden door meer mensen en er per persoon dus minder ruimte over blijft. Andere belangrijke cijfers zijn bijvoorbeeld hoe de grond in een land wordt gebruikt, of men veel CO2 uitstoot.

Ecologische Voetafdruk belangrijk als draagkracht van de aarde

De Ecologische Voetafdruk zegt iets over de ruimte die de mensen op aarde gezamenlijk gebruiken, wat iets over de staat en draagkracht van de aarde zegt. Wij vinden het allemaal belangrijk om frisse lucht te ademen, gezonde voeding te eten en genoeg ruimte te hebben om recreëren en te rusten. De ecologische voetafdruk geeft een goede indicatie van het consumptieniveau van landen en de toekomstbestendigheid van deze consumptie.

De Ecologische Voetafdruk in cijfers en beeld

Eerder heb je kunnen gelezen waarom de Ecologische Voetafdruk belangrijk is. Misschien vraag je je nu af hoeveel ruimte er eigenlijk beschikbaar is. De beschikbare ruimte op aarde wordt ook wel bio-capaciteit genoemd.

biocapaciteit

De Ecologische Voetafdruk en bio-capaciteit worden in hectaren uitgedrukt. Dit zijn alle stukken grond en zee welke gebruikt kan worden om te recreëren, wonen, eten en produceren. Wereldwijd is er 11 miljard hectare ruimte beschikbaar. Wanneer je dat deelt door het aantal bewoners op aarde dan is er ongeveer 11 gedeeld door 7 is ongeveer 1,6 hectare beschikbaar per bewoner.

In de volgende grafieken kun je grafisch zien hoe de verdeling van deze gronden is, wat de bio-capaciteit en Ecologische Voetafdruk is.

Ecologische Voetafdruk per land wereldwijd

Je ziet in dit overzicht in donkergeel welke landen de grootste Ecologische Voetafdruk hebben. De lichtere kleur geeft een kleinere voetafdruk weer. Nederland heeft een donkere gele kleur, maar niet zo donker als bijvoorbeeld Belgie of the USA.

ecologische voetafdruk wereldwijd per land

Figuur 1. © 2017 Global Footprint Network. www.footprintnetwork.org.

Ontwikkeling Ecologische Voetafdruk en bio-capaciteit NL

Je kunt zien dat de Nederlandse bio-capaciteit in Nederland de laatste 40 jaar redelijk gelijk is gebleven en de Ecologische Voetafdruk iets kleiner is in de laatste economische crisis. Te zien is dat onze Ecologische Voetafdruk structureel 4,7 hectare per persoon groter is dan de bio-capaciteit.

ecologische voetafdruk nederlandbruik

Figuur 2. © 2017 Global Footprint Network. www.footprintnetwork.org.

Wereldwijd verschil Ecologische Voetafdruk en bio-capaciteit

In de figuur is duidelijk te zien dat vanaf 1971 de aarde intensiever wordt gebruikt dan de aarde kan herstellen. Duidelijk is de sterk stijgende lijn na 2003 te zien. Verontrustend is te concluderen dat we inmiddels bijna 2 keer zoveel gebruiken dan zij aan kan en dat er een sterke groei in dit tekort zit, wat geen goed teken voor de toekomst is.

ecologische voetafdruk biocapiciteit

Figuur 3. © 2017 Global Footprint Network. www.footprintnetwork.org.

Wereldwijde opbouw Ecologische Voetafdruk per jaar

In figuur 3 heb je kunnen zien dat de Ecologische Voetafdruk vanaf de jaren 60 van 7 miljard naar 20 miljard hectaren in 2013 is gegaan. In figuur 4 kun je zien hoe deze Ecologische Voetafdruk is opgebouwd. Duidelijk is te zien dat de grootste voetafdrukstijging te wijten is aan de grote uitstoot van CO2 (Carbon), bebouwing (Build-up land) en een grote toename van de landbouw (Cropland).

Nadenkvraag: Heb je als je naar figuur 4 kijkt een idee wat maatregelen zouden kunnen zijn om de Ecologische Voetafdruk te kunnen verkleinen?

ecologische voetafdruk per gebruik

Figuur 4. © 2017 Global Footprint Network. www.footprintnetwork.org.

Wereldwijde Ecologische Voetafdruk tekorten en overschotten

De landen met een donkerrode kleur gebruiken meer dan 150% van hun bio-capaciteit. Landen in het groen hebben meer bio-capaciteit dan ze gebruiken. Zoals je kunt zien is Nederland donkerrood.

Nadenkvraag: Kun je uitleggen waarom Canada in Figuur 1. Wereldwijde Ecologische Voetafdruk een donkergele kleur (hoge Ecologische Voetafdruk) heeft, maar in onderstaande figuur een groene kleur?

Figuur 5. © 2017 Global Footprint Network. www.footprintnetwork.org.

Ecologische Voetafdruk video’s

Passen we op de planeet?

Hoeveel natuur is er beschikbaar?

Hoe kunnen we de Ecologische Voetafdruk verbeteren?

Uit de eerder genoemde cijfers wordt wel duidelijk dat er een groot verschil zit tussen de theoretische draagkracht van de aarde en de (toekomstige) vraag en gebruik van haar inwoners.

Zoals je kon lezen geven de verschillende Ecologische Voetafdruk cijfers aan waar de te verwachten pijnpunten liggen. Zo is het van belang dat de bevolking op aarde niet erg hard meer door stijgt en dat landen die zich aan het ontwikkelen zijn niet een zelfde desastreuze manier van consumeren creëren.

Ook is de uitstoot van CO2 en de opwarming va de aarde een belangrijke graadmeter voor de mate waarop de bio-capaciteit van de aarde de mens aankan. De hoeveelheid bossen, het behouden van bestaande fragiele ecosystemen en de beschikbaarheid van zoet water zijn daarbij van essentieel belang.

Uiteraard is het lastig om vanuit Nederland invloed uit te oefenen op een inwoner aan de andere kant van de wereld. Aan de andere kant heeft ons land als groot handelsland en gulle gever van ontwikkelingsgeld wel degelijk invloed op de stand van de ontwikkeling van de Ecologische Voetafdruk.

Daarnaast zijn er ook regionale en wereldwijde organisaties die hier invloed op uitoefenen zoals de Verenigde Naties,  UNFCCC (United Nations Framework Convention on Climate Change), De Euopese Unie, WNF, Wereldbank, WTO en allerlei milieuorganisatie)

Wat kun je zelf doen?

ideaSchaf producten aan die energieverbruik, afvalproductie, CO2 uitstoot, consumptie, milieu en eco kennis verbeteren

 

ideaBekijk onze tips om op een eenvoudige manier je Ecologische Voetafdruk te verbeteren.

Producten om je Ecologische Voetafdruk te verbeteren